مقالات جدید

برای اطلاع از مقالات جدید در حوزه کشاورزی و باغبانی اینجا کلیک نمایید .

اطلاعات بیشتر

آموزش

در این بخش میتوانید آموزشهای لازم را در زمینه های مختلف کشاورزی ، باغبانی و ... فرا گیرید.

اطلاعات بیشتر

لیست پارک ها و باغ های شهر کرمان

در این بخش به معرفی پارک ها و باغ های شهر کرمان پرداخته شده است .

اطلاعات بیشتر

عملیات باغبانی در فصل بهار



فهرست مطالب

مقدمه

1. عملیات باغبانی 

2. زیر و رو کردن و هوادهی خاک

3. کاشت

الف) کاشت نشاء­های پاییزه

ب) کاشت گیاهان پیازی

پ) کاشت نشاء­های بهاره

ت) کاشت بوته­های دائمی

4. کوددهی

5. محافظت از گیاهان

6. آبیاری

7.رسیدگی به وضع چمنکاریها

مقدمه 

با توجه به شرایط آب و هوایی و مراحل رشد گیاهان اعم از درخت، درختچه، گل و چمن در هر فصلی از سال عملیات  خاصی جهت کاشت و نگهداری آنها انجام می گیرد که رشد بهینه گیاهان را تضمین می نماید.
در این جزوه عملیات باغبانی مخصوص فصل بهار با توجه به شرایط آب و هوای شهر تهران ذکر شده است. پس از بیدار شدن گیاهان و آغاز رشد فعال آنها و با افزایش درجه حرارت، نیاز گیاهان به رطوبت افزایش می یابد از این رو آبیاری به طور مرتب انجام می گیرد. تقویت و رفع کمبود مواد غذایی گیاهان بوسیله کوددهی یکی دیگر از مراحل مهم نگهداری در فصل بهار است که ضامن رشد و سلامت گیاهان می باشد.

عملیات باغبانی

1. زیر و رو کردن و هوا دهی خاک
این عمل در مورد خاکهای سنگین جهت اصلاح زهکشی خاک صورت می گیرد، قبل از کاشت هر گیاهی بهتر است اقدام به جمع آوری خاکهای آلوده به روغن، زباله و نخالهای ساختمانی نموده و در صورت نیاز با خاک مناسب زراعی تعویض گردد.

2. کاشت
الف) کاشت نشاء­های پاییزه مانند: بنفشه، مینا چمنی، همیشه بهار، شب بو... ، در صورت عدم کاشت این گروه از گلهای فصلی در پاییز، از اواخر اسفند ماه تا اوایل فروردین نشاء­های آماده رابه زمین اصلی منتقل می کنند.

گل کوکب

ب) کاشت گیاهان پیازی مانند: زنبق، کوکب، اختر، گلایل، سوسن... ،  این گروه از گیاهان پیازی که به سرما مقاوم نیستند ودر تابستان به گل می­ نشینند، در بهار (نیمه اول فروردین) که خطر یخبندان وجود ندارد کاشته می شوند.

پ) کاشت نشاء­های بهاره مانند: اطلسی، سلوی، ابری، جعفری، قرنقل... ،  این گروه از گلهای فصلی از اوایل خرداد ماه تا شروع سرمای پاییزی گلدهی دارند و آنها را از نیمه دوم اردیبهشت تا اواسط خرداد نشاء می کنند.

ت) کاشت بوته­های دائمی مانند: زبان در قفا، مارگریت،تاج الملوک....  ،  قسمتهای هوایی این گیاهان در فصل سرما از بین می­ روند ریشه آنها در خاک مانده و پس از سپری شدن سرما سبز می­شوند ولی برای خالی نبودن باغچه در فصولی که این  گیاهان گلدهی ندارند معمولا همه ساله مانند گلهای فصلی، در اوایل بهار کاشته می شوند.

زبان در قفا

3. کوددهی

الف) کود حیوانی 
در فصل بهار جهت اصلاح خاک( پوک کردن خاک و مقابله با سله بستن)، از کود دامی پوسیده استفاده می شود.  مزیت کود دامی پوسیده آن است که عاری از علف هرز می باشد.

ب) کود شیمیایی
در این فصل از کودهای ازته برای رشد بهتر درختان و درختچه­های زینتی می توان استفاده کرد. کودهای حاوی ازت بر رشد رویشی گیاهان تأثیر داشته در حالی که کودهای حاوی فسفر و پتاس گل و میوه را افزایش می دهند.  بنابراین اگر هدف پرورش برگ های گیاه زینتی باشد مقدار ازت کود را بیشتر (2 قسمت ازت + 1 قسمت مخلوط فسفر و پتاس ) و اگر هدف تولید گل و میوه های زینتی باشد مقدار ازت کود را کمتر(1 قسمت ازت + 2  قسمت مخلوط فسفر و پتاس )  در نظر می گیرند.
میزان کود مصرفی با بالا رفتن سن گیاه افزایش می یابد. به هنگام کوددهی توجه به این نکته ضروری است که میزان کود مورد نیاز  یکباره به خاک اضافه نشود زیرا با هر بار آبیاری ازت کود شسته شده و از دسترس گیاه  خارج می گردد. از طرف دیگر ممکن است موجب مسمومیت گیاه نیز بشود. کود مورد نیاز را به 2 تا 3 قسمت تقسیم کرده و طی شش ماهه اول سال و در فواصل زمانی مناسب به خاک اضافه نمائید.
کوددهی نوبت اول در فروردین ماه، با شروع فصل رویش انجام می شود. نوبت دوم در نیمه اردیبهشت و نوبت سوم با کاهش دمای هوا در شهریور به خاک اضافه می گردد.

توجه:  در فصول گرم سال(تیر و مرداد) کود جذب گیاه نمی شود و دلیل اصلی زرد شدن رنگ برگها به واسطه کاهش جذب مواد مغذی است.

توجه:  برای استفاده از کودهای شیمیائی، انجام آزمون خاک برای تعیین نوع و میزان کود مصرفی الزامی است.

4. محافظت از گیاهان

الف) مالچ پاشی، جهت  جلوگیری از رشد علفهای هرز و حفظ رطوبت خاک.

ب) ترمیم تشتک­های آبخوری و انهار آبیاری برای جلوگیری از هدررفتن آب.

ج) قیم گذاری و جلوگیری از کج شدن درختان

5. آبیاری

در فصل بهار با گرم شدن هوا و کاهش بارندگیها، آبیاری از اهمیت بیشتری برخوردار می شود. گلهای فصلی و چمن، نیاز به آبیاری روزانه ، و درختچه­ها و درختان با توجه به نوع خاک هر چند روز یکبار نیاز به آبیاری دارند.

6.رسیدگی به وضع چمن کاریها

الف) کاشت
در مناطقی که زمستان معتدل دارند فصل پاییز برای کاشت چمن بسیار مناسب است ولی در صورت عدم کاشت در پاییز می­توان در فصل بهار ( نیمه اول فروردین ) اقدام به کاشت نمود. چمنی که در پائیز کاشته می شود دوام بیشتری خواهد داشت زیرا  اگر در هوای گرم چمن بکاریم،  چمن تازه کاشت آب زیادی می خواهد و این امر موجب زردی آن می گردد. در فصول گرم سال، بهترین زمان آب دادن به چمن، شب هنگام است.  اگر در بعضی قسمتهای چمن کاری شده به دلایل مختلف مانند سرمای زمستان یا کم آبی ...چمن تنک شود، آن بخش ها را کنده و پس از ریختن خاک دستی مناسب و زدن غلطک،  با پاشیدن بذر چمن و کوددهی، لکه گیری نمائید. در تابستان که کاشت بذر چمن مقدور نیست برای رفع کچلی، از خزانه چمن، قطعات موزائیکی چمن (با حداکثر ابعاد 1×1) را به محل مورد نظر منتقل کنید.

ب) مراقبت از چمن
چمن را باید بطور مرتب آب داد. از جمع شدن آب روی چمن به ویژه اگر به تازگی کوددهی شده­ بطور جدی پرهیز گردد، زیرا موجب پوسیدگی چمن می شود. بهترین زمان آبیاری چمن، صبح زود یا شب هنگام که هوا خنک است می باشد.

چیدن چمن باید به موقع انجام گیرد. هر گونه کوتاهی در انجام این کار موجب به بذر نشستن چمن می شود. برای تقویت چمن و رفع کمبود مواد غذایی می­توان از کودهای شیمیایی مانند کودهای ازته و فسفاته استفاده نمود. مناسب ترین زمان کوددهی، پس از اولین چیدن چمن در بهار است.

توجه : اگر در عرصه ای که چمن کاری شده از قبل آزمایش خاک انجام شده و احتیاجات خاک بصورت کود به آن داده شده باشد، تا دوسال چمن مورد نظر احتیاج به کود ندارد.

در دوره رشد چمن به محض مشاهده علفهای هرز، علف کشی انجام گیرد. در صورت مشاهده سایر آفات و بیماریها با صلاحدید کارشناس متخصص حفظ نباتات نسبت به کنترل آنها اقدام نمائید.

فهرست منابع

1. دستورالعمل گلهای پیازی

2. دستورالعمل کاشت و نگهداری نشاء­های پاییزه

3. دستورالعمل کاشت و نگهداری نشاء­های بهاره

4. فصلنامه عملی و آموزشی فضای سبز- شماره دوم بهار 1372

پرسشهای متداول

پرسش های متداول
________________________________________
محیط زیست چیست؟
محیطی شامل هوا، آب ، خاک، منابع طبیعی، گیاهان، جانوران، انسان و روابط متقابل بین آنها که سازمان در آن فعالیت می نماید.
سیستم مدیریت زیست محیطی چیست؟
یک چارچوب ساختاری برای مدیریت اجرای زیست محیطی سازمان است. به طور خلاصه یک سیستم مدیریت زیست محیطی موارد زیر را در برمی گیرد.
طرح ریزی: جنبه ها و اثرات زیست محیطی یک سازمان را تعیین می کند.
انجام: سیاست ها ، اهداف و برنامه های زیست محیطی برای حمایت از محیط زیست و حفظ منابع را اجرا می کند
بررسی: بطور منظم سیستم را پایش نموده و هر گاه که نیاز باشد تعدیل انجام می دهد.
اقدام: سیستم را با تعیین اهداف جدید و اجرای برنامه های جدید و اجرای برنامه های جدید به منظور بهتر نمودن اجرای زیست محیطی مان بهبود مستمر می بخشد.
یک سیستم مدیریت زیست محیطی به یک سازمان اجازه می دهد که تاثیرات زیست محیطی فعالیت ها محصولات و خدماتش را کاهش داده کنترل و تجزیه و تحلیل نماید. و همچنین چارچوبی به منظور برآوردن تمام قوانین و ملزمات زیست محیطی مربوطه برای سازمانها فراهم می آورد.
ISO 14001:2004 چیست؟
ایزو 14001 استانداردی جهانی برای ایجاد و برقرار داشتن نظام هماهنگ مدیریت زیست محیطی در یک سازمان است. این استاندارد نیازمندی هایی را به منظور توسعه و اجرای یک سیستم مدیریت زیست محیطی ارائه می نماید که می تواند توسط تمامی سازمانها صرف نظر از بزرگی و کوچکی و یا تولیدی و خدماتی بودن آن مورد استفاده قرار گیرد.
چرا ادارات دولتی اجرای سیستم مدیریت زیست محیطی را انتخاب می کنند؟
در سالهای اخیر، ادارات دولتی  از سراسر جهان اجرای سیستم های مدیریت زیست محیطی را به دلایل بیشماری بر می گزینند : از توقعات افزایش یافته عموم مردم و هوشیاری زیست محیطی گرفته تا رشد مدیریت و توسعه زیرساختها، و همچنین در نظر گرفتن استانداردهای قانونی سخت. یک سیستم مدیریت زیست محیطی می تواند به ادارات دولتی عمومی در کاهش اثرات زیست محیطی آنها کمک نماید که همچنین هزینه عملیات آنها را به همراه افزایش بهره وری اجرایی به دنبال خواهد داشت.
تاثیرات برقراری سیستم مدیریت ایزو  14001 در شهرداری منطقه ۲۲ تا به حال چه بوده است؟
تاثیرات آشکار:
• صرفه جویی در منابع
• استفاده بهینه ازمنابع بخصوص مصرف کاغذ از طریق ایجاد آگاهی در پرسنل
• توسعه شبکه آبرسانی
• استفاده بهینه از سموم
• نظارت  زیست محیطی بر نحوه کار پیمانکاران
• پیش بینی و جلوگیری از جنبه‌های بارز منفی ممکن در طراحی یک فرایند جدید
• صرفه جویی در مصرف سوخت و انرژی
• اجرای موفق طرح تفکیک زباله از مبدا با بکارگیری آموزش در کلیه سطوح (مدارس، منازل، کارگران و ... )
• رعایت مسائل ایمنی و بهداشتی در هنگام کار توسط کلیة کارگران و پیمانکاران
• بررسی جنبه های مختلف زیست محیطی در انجام کلیة پروژه های بزرگ سازمان
تاثیرات پنهان:
• ارتقاء سطح آگاهي‌های عمومی پرسنل نسبت به مسائل زیست‌محیطی که موجب رعایت مسائل و همچنین  شناسایی مشکلات و ارائه راهکار برای رفع آنها مي‌شود.
• ارتقاء سطح فرهنگ زیست ‌محیطی شهروندان و جلب همکاری ایشان  با سازمان
مواردی که سازمان برای برقرای سیستم ISO 14001:2004 نیاز دارد؟
تدوین خط مشی زیست محیطی و تعیین اهداف زیست محیطی سازمان بر اساس الزامات قانونی و جنبه های زیست محیطی شناسایی شده جهت دستیابی  به بهبود مستمر و توسعه پایدار.
برقراری  ISO 14001:2004 چه کمکی به حفظ محیط زیست می کند؟
• عملیات زیست محیطی را بهبود می بخشد
• از آلودگی جلوگیری می نماید و مصرف منابع را کاهش می دهد
• هزینه های اجرایی را کاهش و بهره وری اجرایی را افزایش می دهد.
• هوشیاری و در گیری زیست محیطی کارکنان را بالا می برد
• اعتماد عموم و اطمینان از اجرا و مدیریت را می افزاید
• بهبود روش های مدیریت، به ویژه ترویج و ترغیب فعالیت مدیریت محیط زیست
افزایش اعتبار و مقبولیت جهت سرمایه‌گذاری
• کاهش ضایعات و پسماندها و استفاده از روش های بازیافت
• بهبود کیفیت محیط زیست طبیعی و انسانی و حصول به توسعه پایدار
• افزایش رعایت مقررات و قوانین زیست محیطی
• آمادگی و واکنش در وضعیت اضطراری
• کاهش شکایت، جریمه و مجازات
• حذف دوباره کاریها
• ارتقاء بهره وری به دلیل استفاده از منابع انسانی، طبیعی، اقتصادی و بازدهی خدمات
• بهبود ایمنی و بهداشت
بهبود مستمر چیست؟
فرآیند مداوم ارتقاء سیستم مدیریت زیست محیطی برای دستیابی به بهبود در عملکرد زیست محیطی کلی در راستای خط  مشی زیست محیطی سازمان 


 

جنبه‌ زیست ‌محیطی چیست ؟
بخشی از فعالیتها، محصولات یا خدمات یک سازمان که بتواند با محیط زیست تاثیر متقابل داشته باشد.
سود شهروندان از برقراری سیستم مدیریت زیست محیطی در سازمان چه می باشد؟
• داشتن محیط زیست سالم و شرایط بهتر زندگی
• حفظ و حراست از حقوق متقابل مردم و محیط‌زیست
• ارتقای سطح فرهنگ زیست‌ محیطی شهروندان
• ارائه خدمات رسانی مناسب به شهروندان
الزامات دستیابی به پایداری چیست؟
• توازن بین مطالبات قانونی و تکلیف شهروندان
• همکاری و تلاش یکپارچه
• تغییرات اصلاحی در رفتار و شیوه‌های زندگی
• تغییر الگوی مصرف و تولید
• تحصیلات و آموزش
• آگاهی عمومی  
نقش شهروندان درحفظ محیط زیست چیست؟
• صرفه جویی در منابع
• نگهداری مطلوب محیط شهری
• جلوگیری از آسیب رسانی به امکانات شهری
• احساس مسؤلیت در جهت انعکاس مشکلات واقعی شهر و محیط زیست
• مشارکت در اداره امور شهری
• کاهش هزینه‌های نگهداری
هدف از کاربرد ISO 14000    ؟
ISO-14000 به عنوان یک عنصر ، موثر و فعال در سیستم مدیریت شهری ، عملکرد زیست محیطی سازمان را بهبود بخشیده نظام مدیریت را منسجم و استاندارد کرده ، اجرا و راهبری امور را هماهنگ ساخته ، مدیران را با شیوه های حل مشکلات آشنا نموده و موانع تجاری بویژه در بازرگانی خارجی را رفع می کند . استانداردهای ISO-14000 انعطاف پذیر بوده و اجرای آن متناسب با ویژگیهای هر سازمان قوانین محیط زیست هر کشور و شرایط محیط زیست بشکل واقع گرایانه انتخاب می شود .

ISO 14001:2004 (سیستم مدیریت محیط زیست) چیست؟
سیستمی است برای اجرای برنامه های زیست محیطی در یک سازمان که به سازمان اجازه می دهد که تاثیرات زیست محیطی منفی فعالیت ها محصولات و خدماتش را کاهش داده کنترل و تجزیه و تحلیل نماید.

فواید برقراری سیستم مدیریت زیست‌محیطی:
• بهبود روش های مدیریت، به ویژه مدیریت محیط زیست
• کاهش مصرف منابع طبیعی و مواد اولیه ( انرژی، آب و ... )
• کاهش ضایعات و پسماندها و استفاده از روش های بازیافت
• بهبود کیفیت محیط زیست طبیعی و انسانی و دستیابی به توسعه پایدار
• افزایش رعایت مقررات و قوانین زیست محیطی
• کاهش شکایات
• حذف دوباره کاریها
ارتقاء بهره وری به دلیل استفاده از منابع انسانی، طبیعی، اقتصادی و بازدهی خدمات
بهبود ایمنی و بهداشت

بصیرت از منظر قرآن و احادیث





معنای بصیرت:

بصیرت به معنى دانایى، بینایى، بینایى دل، هوشیارى، زیرکى و یقین است.(1)

نزد اهل معنا، نیرویى نهانى و قوّهاى قلبى است که در شناخت حقایق تا عمق وجود و باطن ذات آن رسوخ مى کند.

برخى از اهل معرفت مى‏گویند: «بصیرت قوّه قلبى یا نیرویى باطنى است که به نور قدس روشن گردیده و از پرتو آن، صاحب بصیرت، حقایق و بواطن اشیا را در مى‏یابد. بصیرت به مثابه بَصَر (چشم) است براى نفس».(3)

میان بَصَر که تأمین کننده نور ظاهرى، و بصیرت که آورنده نور باطنى است، تفاوت بسیار است؛ مانند:

1. نور ظاهرى، تنها با بینایى انسان سر و کار دارد. خورشید و ماه و چراغ، بیش از این که فضا را روشن و بینایى انسان را یارى کند، کارى انجام نمیدهد. پس اگر انسانى ناشنوا بود یا در بویایى و لامسه و گویایى خود نقص داشت، با تابش آفتاب و مهتاب و نورهایى از این قبیل، مشکلاتش حل نمیشود. اما نور باطن همه نقصهاى (باطنى و معنوى) انسان را برطرف، و تمام دردهاى او را، درمان مى کند... .

در صورتى که درون کسى را روشن کرد، ساحت جانش چنان نورانى مى شود، که هم صحنه هاى خوبى را در خواب و بیدارى مى بیند، هم آهنگهاى خوبى را مى شنود، هم رایحه هاى دل انگیزى را استشمام میکند و هم لطیفه هاى فراوانى را لمس مى نماید.(4)

2. انسان دو چهره یا دوجنبه دارد: چهره ظاهرى یا مُلکى و چهره باطنى یا ملکوتى، خداوند براى دیدن ظواهر، بَصَر را به صورت بالفعل به انسان داده، بشر از آغاز تولد به کمک آن هر چه را که در شعاع چشم و منظر او قرار گیرد مى‏بیند. اما براى دیدن باطن و شهود ملکوت، قوه نورى را در نهاد او نهادینه نموده به نام بصیرت، که تا آن "نور استعدادى" از قوه به فعلیت در نیاید، رؤیت باطن و شهود ملکوت، میسر نخواهد بود.

صاحب جامع الاسرار مى‏نویسد: معناى سخن خداوند (نور على نور یهدى اللَّه لنوره من یشاء)،(5) (... و من لم یجعل اللَّه له نوراً فماله من نور)،(6) چیزى جز این نیست که تا نور حق حاصل نیاید و به دل و جان سالک نتابد،

بصیرت در او پدید نیاید. نور حق سرمه چشم بصیرت است و تمام تلاش اهل مجاهده براى آن است که مورد عنایت حق قرار گیرند و نور حق بر دل و بر جانشان پرتو افکن گردد.(7)

حافظ شیرازى که مى‏گوید:

گرنور عشق حق به دل و جانت افتد ـ باللَّه کز آفتاب فلک خوبتر شوى

ناظر به همین نور است. با پرتو افکن شدن نور حق است که سالک از تحیر و تردد مى رَهَد و سرانجام به حقیقت مى رسد.


راه تحصیل بصیرت:

براى نیل به مقام رفیع بصیرت باید به بازسازى و اصلاح نفس خویش پرداخت.

مجاهده با هواى نفسانى و تهذیب روح از زنگارهاى گناه، و لطیف و شفاف ساختن آیینه دل به نور توحید، تنها صراط مستقیمى است که "حجاب دیدگان دل" را مى گشاید و آدمى را در معرض الهامات غیبى و مقام کشف و شهود قرار مى دهد.

1. توبه: اولین گام براى تهذیب نفس و تحصیل بصیرت است. توبه از تقصیرات و گناهان، بلکه از کوتاهىها و جبران حق اللَّه و حق النّاسى است.

2. ذکر خدا: ذکر زبانى، قلبى و عملى، موجب بصیرت مى گردد. امیرالمؤمنین(ع) مى فرماید: »مَنْ ذکر اللَّه استبصر؛(8) هر کسى به یاد خدا باشد، بینایى و بصیرت یابد«.

3. هم نشینى با علما: مجالست با علما که موجب بصیرت و بینایى است. على(ع) مى فرماید: »جاور العلماء تستبصر؛(9) با دانایان بنشین تا آگاهى یابى«.

4. خرد ورزى: کسى که هر خبر یا مطلبى را مى شنود، فوراً نمىپذیرد، بلکه پیرامون آن مى اندیشد و آن را از صافى عقل و اندیشهاش مى گذراند، بصیرت و بینایى مى یابد، چنان که آینده نگرى و به کارگیرى خرد در فرجام امور باعث بصیرت و بینایى مى گردد.(10)

5. زهد: زهد و عدم دلبستگى به دنیا، از امورى است که باعث بصیرت مى گردد.(11)

6. ارتباط با خدا: ازدیاد معرفت به خدا، انس با قرآن و معانى و معارف آن، توسل به ائمه(ع) و مناجات با خدا در خلوت مخصوصاً نماز شب از امورى هستند که موجب بصیرت و بینایى و برخوردارى از الهامات غیبى مى‏شود.

درجات و مراتب بصیرت:

بصیرت باطنى و بینایى دل، درجات و مراتبى دارد. اوج آن مرتبهاى است که ائمه(ع) دارند.

امیرالمؤمنین(ع) مى‏فرماید: «لو کشف الغطاء ما ازددت یقیناً؛ اگر همه پردهها فرو افتد، چیزى بر یقین من افزوده نمی‏شود».(12)

اگر چه آن مرتبه از یقین مخصوص اولیاى معصوم(ع) است، ولى دیگران نیز مى توانند مراتبى را تحصیل نمایند. هر کسى نور باطنى را از فطرت خدا داد خویش استخراج کند و چشم و گوشش باز شود، مى تواند خدا و نشانههاى او را با »چشم دل« ببیند و صداى تسبیح موجودات هستى را بشنود، که به حکم »یسبّح للَّه ما فى السموات و ما فى الارض«.(13) همه آنان که در آسمان و زمینند، تسبیح خدا مى کنند. بسیارى از واقعیتها را که با ابصر نمىتوان دید، با بصیرت مشاهده مى کند، بلکه توانایى دیدن جهنم و شنیدن صداى زفیر آن را پیدا مى کند، چنان که قرآن مى فرماید: »کلاّ لو تعلمون علم الیقین لترونّ الجحیم، ثم لترونّها عین الیقین«.(14)

آثار بصیرت:

در حدیث نبوى آمده است که در دل هر بندهاى دو دیده نهانى است که به واسطه آن دو، غیب را مى نگرد و چون خدا بخواهد در حق بندهاى نیکى کند، دو چشم دلش را مى گشاید تا به واسطه آن، آنچه را که از دیدگان ظاهریش نهان است، بتواند دید.

از شمار انسانهاى صاحب بصیرت «حارث بن مالک بن نعمان انصارى» بود. پیامبر اکرم از او پرسید: "چگونه‏اى و در چه حالى؟" عرض کرد: "مؤمن راستین و اهل یقینم". پیامبر فرمود: "علامت یقین و ایمان راستینت چیست؟" عرض کرد: "زهد و کناره‏گیرى نفسم از دنیا و دلبستگى آن، موجب شد که شبهایم را به بیدارى و عبادت و روزهایم را به روزه و تشنگى بگذرانم، از این رو به درجه‏اى از بصیرت و بینایى رسیده‏ام که گویى عرش پروردگارم را که براى حسابرسى بر پا شده است، مى بینم و بهشتیان را در حال زیارت یکدیگر مى‏نگرم و زوزه وحشتناک جهنمیان را از درون آتش می‏شنوم". پیامبر فرمود: "بنده‏اى است که خدا قلبش را روشن کرده است. حال به برکت این نور الهى صاحب بصیرت شده‏اى پس آن را حفظ کن".(15)

این خاصیت نور باطنى یا بصیرت است که از فطرت انسان پرتو افشان مى شود و اگر منبع الهى آن (فطرت) زنده به گور نشود و غبار آلودگىها و تیرگى هواهاى نفسانى آن را نپوشاند، همواره چشم بصیرت باطن پر فروغ خواهد بود

اما اگر در پشت ظلمت گناه پنهان گردد و انسان تبهکار، حقیقت خود را نبیند، از آن رو که نورى ندارد، خود را گم مى کند و پس از مدتى خویشتن را به کلّى فراموش مى نماید.

اهمیت بصیرت:

در مورد اهمیت و ارزش بصیرت و اینکه منظور از بصیرت کدام قسم آن است به چند حدیث اکتفا می‎کنیم.

1. پیامبر خدا صلی الله علیه و آله می‎فرماید: «كور آن نیست كه چشمش نابینا باشد بلكه كور [واقعى] آن كسى است كه دیده بصیرتش كور باشد.

2. حضرت امام على علیه السلام می‎فرماید: «اگر دیده بصیرت كور باشد نگریستن چشم سودى نمى‎دهد.»

3. حضرت امام على علیه السلام می‎فرماید: «با بصیرت كسى است كه بشنود و بیندیشد، نگاه كند و ببیند، از عبرتها بهره گیرد آنگاه راه روشنى را بپیماید كه در آن از افتادن در پرتگاهها به دور ماند.»

همانطور که از احادیث فوق استفاده می‎شود بینش و آگاهی، در مورد کارهایی که انسان انجام می‎دهد، بخصوص اعمال فردی و اجتماعی، حائز اهمیت فوق العاده بوده و در صورت نبود بینش کافی مخصوصا در برهه‎های حساس زندگی، آدمی را تا مرحله افتادن در پرتگاهها و خروج از صراط مستقیم الهی پیش می‎برد.

بصیرت در قرآن:

این ماده در ضمن آیات قرآن در سه معنى بكار برده شده است .

1. بمعنى بینائى دل چنانكه در آیه 19سوره مبارکه فاطر مى‏فرماید:

«هرگز كوردل و روشن ضمیر یكسان نیستند.»

2. بمعنى بینائى چشم چنانكه در آیه 2سوره مبارکه انسان مى‏فرماید:

«(بدین جهت) او را شنوا و بینا قرار دادیم!»

3. بمعنى بینائى با برهان و دلیل چنانكه در آیه 125سوره مبارکه طه مى‏فرماید:

«انسان غافل در روز قیامت مى‏گوید خدایا چرا مرا نابینا محشور كردى و حال آنكه من در دنیا بینا و آگاه بودم؟

پى نوشت ها:

1. دکتر محمد معین، فرهنگ فارسى، ج 1، ص 546.

3. دائرة المعارف تشیع، جمعى از محققان، ج 3، ص 271.

4. آیت اللَّه جوادى آملى، تفسیر موضوعى ج 14، ص 132 - 13

5. نور (24) آیه 35.

6. همان، آیه 40.

7. جامع الاسرار، ص 510 و 580 - 579،.

8. غررالحکم، ج 5، ص 166

9.  غررالحکم، ج 3، ص 387.

10. "من استقبل الامور ابصر" یا "من فکّر أبصر العواقب" ؛ همان.

11. همان.

12. بحارالانوار، ج 66، ص 209.

13. جمعه (62) آیه 1.

14. تکاثر (152) آیات 7- 6- 5.

15. الکافى، ج 2، ص 54.

دعای باران امام سجاد (ع)

 


به نام خداوند بخشنده مهربان


خدایا، ما را به باران زنده و سیراب گردان، و با آن بارانِ درشت و فراوان كه از ابرهای بارنده فرو می‌ریزد و در همه جای زمین گیاهان زیبا و پُر طراوت می‌رویاند، رحمت خود را بر ما بگستران.

میوه‌ها را برسان و بر بنگان خود منّت گذار، و سرزمین‌های مرده را به شکفتن شكوفه‌ها زنده ساز، و فرشتگانِ نویسنده را فرمان ده كه با هر باران كه می‌فرستی حاضر آیند؛ بارانی كه سودمند و پیوسته و فراوان و گسترده و تُندبار است؛

تا با آن، زمینِ مرده را زنده كنی، و آنچه را از دست رفته است باز گردانی، و آنچه را روییدنی است برویانی، و روزی‌های مردم را وسعت دهی، از ابری انبوه و برهم نشسته، شادی آور، خوش عاقبت، در همه جا سایه گستر، پُر سر و صدا، اما نه آن گونه كه بارانش به ویرانی انجامد و برقش فریب و نیرنگ باشد.

خدایا، ما را از بارانی سیراب كن كه فریاد رسنده‌ی ما، رویاننده‌ی گیاه، فرا گیرنده و بسیار بارنده باشد، تا گیاهان نورُسته را خرّمی و بالندگی بخشی و گیاهانِ خفته را به پا داری.

خدایا، بارانی برای ما بفرست كه با آن آب از تپّه‌ها روان كنی، و چاه‌ها را پُر آب سازی، و رودها را به خروش آوری، و درختان را برویانی، و در همه‌ی شهرها ارزانی پدید آوری، و چارپایان و مردمان را توش و توان بخشی، و روزی‌های پاکیزه را برای ما كامل گردانی، و كِشت ما را برویانی، و سینه ‌ها را پُر شیر سازی، و بر نیروی ما بیفزایی.

خدایا، مبادا سایه‌ی آن ابر بر ما بادِ گرم وزد، و سردی‌اش برای ما ناخجسته شود، و به جای باران بر سر ما سنگ ببارد و آبِ آن در كام ما تلخ و ناگوار آید.

خدایا، بر محمد و خاندانش درود فرست و ما را از بركات آسمان‌ها و زمین برخوردار نما، كه تو بر هر كار توانایی.

فرازهایی از مناجات های امام سجاد (ع) در صحیفه سجادیه

چهل حدیث

چهل حدیث از پیامبر اکرم (صلى الله علیه وآله وسلم):

1- آیة المنافق ثلاث : اذا حدث کذب واذا وعد اخلف واذا اؤتمن خان
نشان منافق سه چیز است : 1 – سخن به دروغ بگوید . 2 – از وعده تخلف کند .3 – در امانت خیانت نماید .
صحیح مسلم ، کتاب الایمان ، ح 89

2- لا ینال شفاعتی من اخر الصلوة بعد وقتها
کسی که نماز را از وقتش تأخیر بیندازد، (فردای قیامت) به شفاعت من نخواهدرسید
(بحارالانوار،ج،83ص20)

3- أبغض الحلال الی الله الطلاق .
منفورترین چیزهای حلال در پیش خدا طلاق است .

سنن ابی داود ، کتاب الطلاق ، ح 1863

4- خَیرُ الأصحابِ مَن قَلَّ شِقاقُهُ و کَثُرَ وِفاقُهُ.
بهترین یاران کسی است که ناسازگاریش اندک باشد و سازگاریش بسیار

(تنبیه الخواطر، ج2، ص123 )

5- ابن آدم اذا اصبحت معافی فی بدنک آمنا فی سربک عندک قوت یومک فعلی الدنیاالعفاء .
فرزند آدم وقتی تن تو سالم است و خاطرت آسوده است و قوت یک روز خویش راداری ، جهانگیر مباش .

کنز العمال ، ج 3 ، ص 782 ، ح 8740

6- ابن آدم عندک ما یکفیک وانت تطلب ما یطغیک لا بقلیل تقنع ولا بکثیر تشبع .
فرزند آدم ، آنچه حاجت تو را رفع کند در دسترس خود داری و در پی آنچه تو را به طغیان وا می دارد روز میگذاری ، به اندک قناعت نمیکنی و از بسیار سیر نمی شوی .

کنز العمال ، ج 3 ، ص 782 ، ح 8740

7- مَن رَدَّ عَن عِرضِ اَخیهِ المُسلِمِ وَجَبَت لَهُ الجَنَّةُ اَلبَتَّةَ
هرکس آبروی مؤمنی را حفظ کند، بدون تردید بهشت بر او واجب شود.

(ثواب الاعمال و عقاب الاعمال)

8- اتق دعوة المظلوم فإنما یسال الله حقه وان الله لن یضیع لذی حق حقه
از نفرین مظلوم بپرهیز زیرا وی به دعا حق خویش را از خدا می خواهد و خدا حق رااز حق دار دریغ نمی دارد .

کنز العمال ، ج 3 ، ص 507 ، ح 7650

9- اتقوا الحجر الحرام فی البنیان فانه اساس الخراب
از استعمال سنگ حرام در ساختمان بپرهیزید که مایه ویرانی است .

کنز العمال ، ج 15 ، ص 405 ، ح 41575

10- اَلعِبادَهُ سَبعونَ جُزء، اَفضَلُها جُزءً طَلَبُ الحَلالِ
عبادت هفتاد جزء است و بالاترین و بزرگترین جزء آن کسب حلال است.

(ثواب الاعمال و عقاب الاعمال)

11- اتقوا فراسة المؤمن فإنه ینظر بنور الله
از فراست مؤمن بترسید که چیزها را با نور خدا می نگرد .

سنن ترمذی ، کتاب تفسیر القرآن ، ح 3052

12- اتقوا الدنیا فوالذی نفسی بیده انها لأسحر من هاروت وماروت
از دنیا بپرهیزید ، قسم به آن کس که جان من در کف اوست که دنیا ازهاروت و ماروت ساحرتر است .

کنز العمال ، ج 3 ، ص 182 ، ح 6063

13- اتقوا دعوة المظلوم فإنها تصعد الی السماء کأنها شرارة
از نفرین مظلوم بترسید که چون شعله آتش بر آسمان می رود .

کنز العمال ، ج 3 ، ص 500 ، ح 7601

14- لکل شیئى زکاة و زکاة الابدان الصیام
براى هر چیزى زکاتى است و زکات بدنها روزه است.

(الکافى، ج 4، ص 62)

15- اثنان یعجلهما الله فی الدنیا البغی وعقوق الوالدین .
دو چیز را خداوند در این جهان کیفر می دهد : تعدی ، و ناسپاسی پدر و مادر .

کنز العمال ، ج 16 ، ص 462 ، ح 45458

16- اجرأکم علی قسم الجد اجرأکم علی النار .
هر کس از شما در خوردن قسم جدیتر است به جهنم نزدیکتر است .

کنز العمال ، ج 11 ، ص 7 ، ح 30390

17- أجملوا فی طلب الدنیا فإن کلا میسر لما خلق له .
در طلب دنیا معتدل باشید و حرص نزنید ، زیرا به هر کس هر چه قسمت اوست می رسد .

سنن ابن ماجه ، کتاب التجارات ، ح 2133

18- هو شهر اوله رحمة و اوسطه مغفرة و اخره عتق من النار.
رمضان ماهى است که ابتدایش رحمت است و میانه‏اش مغفرت و پایانش آزادى از آتش جهنم.

(بحار الانوار،ج93،ص342)

19- احب الاعمال الی الله الصلاة لوقتها ثم بر الوالدین ثم الجهاد فی سبیل الله
بهترین کارها در نزد خدا نماز به وقت است ، آنگاه نیکی به پدر و مادر ، آنگاه جنگ در راه خدا .

کنز العمال ، ج 7 ، ص 285 ، ح 18897

20- احب العباد الی الله الاتقیاء الاخفیاء
محبوبترین بندگان در پیش خدا پرهیزگاران گمنامند .

کنز العمال ، ج 3 ، ص 153 ، ح 5929

21- انَّ الدینارَ وَ الدُّرهَمَ اَهْلَکا مَنْ کانَ قَبلکُمْ و هُما مُهْلِکاکُمْ.
همانا دینار و درهم پیشینیان شما را به هلاکت رساند و همین دو نیز هلاک کننده شماست.

(جهاد النفس، ص 247)

22- احب الاعمال الی الله أدومها وان قل .
محبوبترین کارها در پیش خدا کاریست که دوام آن بیشتر است ، اگر چه اندک باشد .

صحیح مسلم ، کتاب صلاة المسافرین و قصرها ، ح 1305

23- احب الاعمال الی الله من أطعم مسکینا من جوع أو دفع عنه مغرما أوکشف عنه کربا
بهترین کارها در پیش خدا آن است که بینوایی را سیر کنند ، یا قرض او رابپردازند یا زحمتی را از او دفع نمایند .

کنز العمال ، ج 6 ، ص 342 ، ح 15958

24- لا فقر اَشد من الجهل ، لا مال اَعود من العقل .
هیچ تهیدستی سخت تر از نادانی و هیچ مالی سودمندتر از عقل نیست .

(اصول کافی،ج1،ص30)

25- احب الاعمال الی الله حفظ اللسان
بهترین کارها در پیش خدا نگهداری زبان است .

کنز العمال ، ج 3 ، ص 551 ، ح 7851

26- احب الجهاد الی الله عز وجل کلمة حق تقال لامام جائر
بهترین جهادها در پیش خدا سخن حقی است که به پیشوای ستمکار گویند .

مسند احمد ، باقی مسند الانصار ، ح 21137

27- احب الطعام الی الله ما کثرت علیه الایادی
بهترین غذاها در پیش خدا آن است که گروهی بسیار بر آن بنشیند .

کنز العمال ، ج 15 ، ص 233 ، ح 40716
28- احب اللهو الی الله تعالی إجراء الخیل والرمی .
بهترین بازیها در پیش خدا اسب دوانی و تیراندازی است .

کنز العمال ، ج 4 ، ص 344 ، ح 10812

29- طلب العلم فریضة علی کل مسلم، الا ان الله یحب بغاة العلم
طلب علم بر هر مسلمانی واجب است، همانا خدا جویندگان علم را دوست دارد.

(اصول کافی ج 1 /باب دوم/ص 35)

30- احب الله تعالی عبدا سمحا اذا باع وسمحا اذا اشتری وسمحا اذا قضی وسمحا اذااقتضی .
خداوند بنده ای را که به هنگام خرید و هنگام فروش و هنگام دریافت سهلانگار است دوست دارد .

نهج الفصاحه ، ص 15 ، ح 85

31- احب عباد الله الی الله أنفعهم لعباده .
از جمله بندگان آن کس پیش خدا محبوبتر است که برای بندگان سودمندتر است .

نهج الفصاحه ، ص 15 ، ح 86

32- أحثوا التراب فی وجوه المداحین .
بر چهره ستایشگران ، خاک بیفشانید .

کنز العمال ، ج 3 ، ص 574 ، ح 7960

33- احزم الناس أکظمهم للغیظ
آنکه در فرو بردن خشم از دیگران بیشتر است ، از همه کس دور اندیشتر است .

نهج الفصاحه ، ص 17 ، ح 95
34- اختبروا الناس بأخدانهم ، فإن الرجل یخادن من یعجبه
مردم را از معاشرانشان بشناسید ، زیرا کند هم جنس با هم جنس پرواز .

نهج الفصاحه ، ص 19 ، ح 106

35- اخوف ما أخاف علی امتی الهوی وطول الامل .
بر امت خویش بیش از هر چیز از هوس و آرزوی دراز بیم دارم .

کنز العمال ، ج 3 ، ص 490 ، ح 7553

36- ادعوا الله وأنتم موقنون بالاجابة واعلموا أن الله لا یستجیب دعاء من قلبغافل لاه .
خدا را بخوانید و به اجابت دعای خود یقین داشته باشید و بدانید که خداوند دعارا از قلب غافل بی خبر نمی پذیرد .

کنز العمال ، ج 2 ، ص 72 ، ح 3176

37- ادنی أهل النار عذابا ینتعل بنعلین من نار یغلی دماغه من حرارة نعلیه .
از مردم جهنم آنکه عذابش از همه آسانتر است دو کفش آتشین بپا دارد که مغزوی از حرارت کفشهایش به جوش می آید .

کنز العمال ، ج 14 ، ص 527 ، ح 39507

38- ادنی جبذات الموت بمنزلة مائة ضربة بالسیف .
آسانترین کشش های مرگ مانند صد ضربت شمشیر است .

کنز العمال ، ج 15 ، ص 569 ، ح 42208

39- اذا ابتلی أحدکم بالقضاء بین المسلین فلا یقض وهو غضبان ولیسو بینهم فی النظروالمجلس والاشارة
اگر یکی از شما به کار قضاوت میان مسلمانان دچار شود باید به هنگام غضب ازقضاوت خودداری کند و میان ارباب دعوا در نگاه و نشیمنگاه و اشاره تفاوتی نگذارد .

کنز العمال ، ج 6 ، ص 102 ، ح 15034

40- اذا أحب الله عبدا حماه الدنیا کما یظل أحدکم یحمی سقیمه الماء .
وقتی خداوند بنده ای را دوست دارد ، دنیا را از او منع می کند چنان که شما مریض خویش را از نوشیدن آب منع می کنید .

کنز العمال ، ج 6 ، ص 471 ، ح 16595

سر خط خبرها

  • برگزاری چهارمین کارگاه آموزشی فضای سبز

    برگزاری چهارمین کارگاه آموزشی فضای سبز مدیرعامل سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری کرمان، از برگزاری چهارمین کارگاه

    Read More
  • آموزش کارشناسان بخش نظارت سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری کرمان

    آموزش کارشناسان بخش نظارت سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری کرمان مدیرعامل سازمان سیما، منظر و فضای سبز

    Read More
  • کاشت نهال‌های فصلی در تمام پارک‌های مناطق پنج‌گانه شهر کرمان

    مدیرعامل سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری کرمان خبر داد: کاشت نهال‌های فصلی در تمام پارک‌های مناطق پنج‌گانه

    Read More
  • تجهیز و بهسازی سرویس‌های بهداشتی جنگل قائم(عج)

    مدیرعامل سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری کرمان خبر داد: تجهیز و بهسازی سرویس‌های بهداشتی جنگل قائم(عج) مدیرعامل

    Read More
  • کاشت بیش از یک میلیون و 500 هزار نهال فصلی در مجموعۀ تولید گل و گیاه شهرداری

    مدیرعامل سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری کرمان خبر داد:کاشت بیش از یک میلیون و 500 هزار نهال

    Read More
  • اجرای عملیات گسترده مبارزه با آفات در فضای سبز کرمان

    مدیرعامل سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری کرمان خبر داد: اجرای عملیات گسترده مبارزه با آفات در فضای

    Read More
  • کاشت ۳۱ هزار نهال فصلی و ۲۰۰۰ گلدان در گلزار شهدا و پردیسان قائم(عج)

    مدیرعامل سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری کرمان خبر داد: کاشت ۳۱ هزار نهال فصلی و ۲۰۰۰ گلدان در گلزار

    Read More
  • کاشت 4520 درخت و درختچه در دو بوستان مناطق «چهار» و «دو» شهری

    مدیرعامل سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری کرمان خبر داد: کاشت 4520 درخت و درختچه در دو بوستان

    Read More
  • لازمۀ حفظ و توسعۀ فضای سبز، تأمین منابع آبی پایدار است

    مدیرعامل سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری: لازمۀ حفظ و توسعۀ فضای سبز، تأمین منابع آبی پایدار است

    Read More
  • آغاز کاشت گل و گیاه در رفیوژ بلوار جمهوری‌اسلامی

    مدیرعامل سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری کرمان خبر داد:آغاز کاشت گل و گیاه در رفیوژ بلوار جمهوری‌اسلامی

    Read More
  • سامانۀ «مدیریت تابلوهای شهری» رونمایی شد

    در پنجاه‌وچهارمین هفته از پویش «افتتاح» شهرداری کرمان؛سامانۀ «مدیریت تابلوهای شهری» رونمایی شد در پنجاه‌وچهارمین هفته از پویش «افتتاح» شهرداری

    Read More
  • اجرای فضای سبز ویژه در آرامستان «بهشت کریمان»

    اجرای فضای سبز ویژه در آرامستان «بهشت کریمان» مدیرعامل سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری کرمان گفت: فضای

    Read More
  • افتتاح ساختمان شماره سه معاونت سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری

    پویش افتتاح شهرداری کرمان به ایستگاه پنجاهم رسیدافتتاح ساختمان شماره سه معاونت سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری پیش

    Read More
  • بهسازی فضای سبز بلوار «جمهوری‌اسلامی» در دستور کار قرار گرفت

    مدیرعامل سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری کرمان:بهسازی فضای سبز بلوار «جمهوری‌اسلامی» در دستور کار قرار گرفت مدیرعامل

    Read More
  • زیباسازی و بهسازی فضای سبز گلزار شهدا و پردیسان قائم(عج)

    مدیرعامل سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری کرمان خبر داد:زیباسازی و بهسازی فضای سبز گلزار شهدا و پردیسان

    Read More
  • کاشت و توزیع ۹۰۰ هزار نهال فصلی در مجموعۀ تولید گل‌وگیاه شهرداری

    مدیرعامل سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری کرمان خبر داد: کاشت و توزیع ۹۰۰ هزار نهال فصلی در مجموعۀ

    Read More
  • سمپوزیوم ملی مجسمه‌سازی شهرداری کرمان؛ فرصت تعامل هنرمندان بومی و کشوری

    معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار کرمان بیان کرد:سمپوزیوم ملی مجسمه‌سازی شهرداری کرمان؛ فرصت تعامل هنرمندان بومی و کشوری معاون هماهنگی

    Read More
  • پیشرفت ۵۰ درصدی کار مجسمه‌سازان در چهارمین سمپوزیوم ملی مجسمه‌سازی شهرداری کرمان

    معاون خدمات شهری شهردار کرمان خبر داد:پیشرفت ۵۰ درصدی کار مجسمه‌سازان در چهارمین سمپوزیوم ملی مجسمه‌سازی شهرداری کرمان معاون خدمات شهری

    Read More
  • شهردار کرمان: وظیفۀ داریم در هر دوره آثار فاخری به شهر بیفزاییم

    چهارمین سمپوزیوم ملی مجسمه‌سازی شهرداری کرمان آغاز به‌کار کردشهردار کرمان: وظیفۀ داریم در هر دوره آثار فاخری به شهر بیفزاییم

    Read More
  • سایت ساخت و خلق آثار مجسمه‌سازی تحویل هنرمندان شد

    در راستای برگزاری سمپوزیم ملی مجسمه‌سازی کرمان: سایت ساخت و خلق آثار مجسمه‌سازی تحویل هنرمندان شد معاون خدمات شهری شهردار

    Read More
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 11
  • 12
  • 13
  • 14
  • 15
  • 16
  • 17
  • 18
  • 19
  • 20
  • 21
  • 22
  • 23
  • 24
  • 25

مدیرعامل

مهندس یدالله علیزاده

 

ورود کابران

حاضرین در سایت

ما 87 مهمان و بدون عضو آنلاین داریم

Go to top